2020_CBS_01150 - Bevoegdheid gemeentelijke omgevingsambtenaar in het kader van meldingen - Kennisneming

Op 26 april 2019 heeft de Vlaamse Regering het Verzameldecreet Omgeving (Decreet houdende diverse bepalingen inzake omgeving, natuur en landbouw) bekrachtigd en afgekondigd. Het decreet werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 19 juni 2019 en trad deels in werking op 29 juni 2019.

Het Omgevingsvergunningendecreet integreert de twee systemen van meldingen die bestonden onder enerzijds het Milieuvergunningendecreet (1985) en VLAREM I (1991) en anderzijds de VCRO.

Hierbij werd geopteerd voor een systeem van aktename in de vorm van een beslissing, na een beperkt onderzoek:

• De melding zelf moet gebeuren bij de overheid, die bevoegd is voor het project.
• De bevoegde overheid gaat vervolgens na of de gemelde handelingen of exploitatie meldingsplichtig zijn of niet verboden zijn.
• Is dit het geval, dan neemt deze overheid akte van de melding. Zijn de handelingen of de exploitatie niet meldingsplichtig of verboden, dan wordt geen akte genomen en wordt aan de melding geen verder gevolg gegeven.
• De beslissing over de aktename wordt genomen binnen een ordetermijn van 30 dagen.

De gemelde handelingen of activiteiten mogen maar uitgevoerd of geëxploiteerd worden de dag na de datum van de betekening van de meldingsakte. Met andere woorden, men moet de meldingsakte afwachten.

Het Verzameldecreet 2019 brengt een aantal wijzigingen aan dit systeem aan:

• Bevoegde overheid
  Voortaan is steeds het CBS of de gemeentelijke omgevingsambtenaar bevoegd voor meldingen, tenzij de melding vervat zit in een vergunningsaanvraag waarvoor de deputatie of Vlaanderen bevoegd is.
  Let wel, hoort een inrichting of activiteit van de derde klasse bij een ingedeelde inrichting of activiteit van de eerste of tweede klasse, dan is deze exploitatie vergunningsplichtig op grond van artikel 5.2.1 van het DABM. In dat geval moet worden nagegaan wie de bevoegde overheid is voor de vergunningsprocedure.
• Vervaltermijn en stilzwijgende aktename
  Er wordt geopteerd voor een vervaltermijn in plaats van een termijn van orde.
  Het laten verstrijken van deze termijn staat - in tegenstelling tot bij een vergunning - niet gelijk aan een weigering (van aktename), maar wel aan een stilzwijgende positieve beslissing, namelijk een stilzwijgende aktename.
  De beslissingstermijn zelf wordt deels ingekort en bedraagt: 
  • 20 dagen als het een melding betreft die louter slaat op de exploitatie van een ingedeelde inrichting of activiteit van de derde klasse.
  • 30 dagen als de melding meldingsplichtige stedenbouwkundige handelingen bevat.
• Bekendmaking binnen eenzelfde termijn
  Binnen deze termijn van 20 respectievelijk 30 dagen moet niet alleen de beslissing over de melding genomen worden, maar moet deze beslissing ook nog bekendgemaakt worden.
  Gelet op het feit dat een project uitgevoerd of geëxploiteerd mag worden de dag na de datum van de betekening van de meldingsakte dan wel de dag na het verstrijken van de termijn van 20 respectievelijk 30 dagen, moet de melder bij het verstrijken van de termijn op de hoogte zijn van de beslissing.
  Spreekt de bevoegde overheid zich niet uit over het meldingsplichtig, niet-verboden karakter van het voorwerp van de melding dan wel maakt zij haar beslissing niet kenbaar binnen de vervaltermijn, dan wordt de melding geacht stilzwijgend te zijn geakteerd.
  In geval van een melding die digitaal werd ingediend, zal dit neerkomen op het registreren van de beslissing in het Omgevingsloket. De beslissing en de kennisgeving kunnen op dezelfde dag gebeuren.
  Bij analoge kennisgevingen zal er rekening mee gehouden moeten worden dat de kennisgeving tijdig gebeurt.
• Inwerkingtreding en overgangsregeling
  Dit gewijzigd systeem vraagt om een aanpassing van het uitvoeringsbesluit en het Omgevingsloket. Vandaar dat de Vlaamse Regering machtiging kreeg om de datum van inwerkingtreding van deze wijziging te bepalen.
  Daarnaast is voorzien dat meldingen die zijn verricht voor de datum van inwerkingtreding van het nieuwe systeem, behandeld worden overeenkomstig de bepalingen die geldig waren op het tijdstip waarop de melding werd ingediend. Met andere woorden, de stilzwijgende aktename zal maar gelden voor meldingen, ingediend vanaf de inwerkingtreding van het nieuwe systeem.

Op 11 september 2020 keurde de Vlaamse Regering het 'wijzigingsbesluit omgevingsvergunning' goed, waarmee o.a. wijzigingen worden aangebracht aan het Omgevingsvergunningenbesluit.  Bovenstaande bepalingen worden m.a.w. in uitvoering gebracht.  De bepalingen in het kader van o.a. de meldingen treden in werking op 3 november 2020.

Vanaf 3 november 2020 gelden volgende principes:

• Bevoegde overheid
  Het college van burgemeester en schepenen of de gemeentelijke omgevingsambtenaar is steeds bevoegd voor meldingen, tenzij de melding deel uitmaakt van een vergunningsaanvraag waarvoor de deputatie of Vlaanderen bevoegd is.
• Stilzwijgende aktename
  Spreekt de bevoegde overheid zich niet of niet-tijdig uit of maakt zij haar beslissing niet kenbaar binnen de vervaltermijn van 20 resp. 30 dagen, dan wordt de melding geacht stilzwijgend te zijn geakteerd. Dit geldt voor meldingen die gebeuren vanaf 3 november 2020.
• Verplichte digitale melding
  Voortaan zullen alle meldingen digitaal moeten worden ingediend (behalve Franstalige meldingen in faciliteitengemeenten).
  Het systeem van stilzwijgende aktenames kan immers alleen vlot en betrouwbaar werken als alle meldingen digitaal worden ingediend. Opdat het Omgevingsloket bij het verstrijken van de beslissingstermijn zonder beslissing of bekendmaking automatisch een document kan genereren dat bevestigt dat de burger over een stilzwijgende aktename beschikt, dienen de meldingen immers gedigitaliseerd te zijn. Voor de exploitatie van ingedeelde inrichtingen of activiteiten van de derde klasse, alsook voor stedenbouwkundige handelingen waarvoor medewerking van een architect vereist is, was een digitale indiening van de melding nu al verplicht.
• Termijn
  De beslissingstermijn wordt een vervaltermijn, en deze wordt deels ingekort:
  • een melding die alleen slaat op de exploitatie van een ingedeelde inrichting of activiteit van de derde klasse: 20 dagen
  • alle andere gevallen: 30 dagen

            Wordt niet tijdig beslist én wordt de beslissing niet binnen deze termijn bekendgemaakt, dan wordt de melding geacht te zijn geakteerd.

• Bekendmaking van beslissing en meldingsakte
  De weigering van een aktename moet bekend gemaakt moeten worden binnen 20/30 dagen aan de persoon die de melding heeft verricht. Zoniet wordt de melding geacht te zijn geakteerd.

            De aktename, zowel uitdrukkelijk als stilzwijgend, moet bekend gemaakt worden door:
            1. aanplakking van een affiche op de plaats waar het voorwerp van de melding uitgevoerd zal worden,
            (de tekst hiervoor wordt zowel bij uitdrukkelijke als bij stilzwijgende meldingsaktes automatisch gegenereerd door het omgevingsloket);
            2. de publicatie op de website van de gemeente;
            3. de individuele kennisgeving:
                a. aan de melder
                bij een uitdrukkelijke beslissing: binnen de 20 resp. 30 dagen via beveiligde zending
                (bij een stilzwijgende aktename genereert het omgevingsloket na het verstrijken van de termijn van 20 resp. 30 dagen een tekst die bevestigt dat er niet tijdig een beslissing genomen is of ter kennis gebracht is aan de persoon die de melding heeft verricht)
                b. aan de afdeling van de VMM bevoegd voor grondwater, de nv Aquafin en/of de VLM in de gevallen vermeld in artikel 140 OVB.
            4.  de analoge of digitale terinzagelegging van de meldingsakte in het gemeentehuis.

Deze wijzigingen hebben gevolgen voor de werking van de betrokken diensten.  De termijnen van 20 resp. 30 dagen om akte te nemen én de beslissing bekend te maken zijn zeer beperkt.  Wanneer deze termijnen niet behaald worden heeft dit een stilzwijgende aktename tot gevolg.  Het is dus van groot belang meldingen af te handelen binnen de wettelijke termijnen.

Voor de milieu gerelateerde meldingen, waarbij de termijn slechts 20 dagen bedraagt, is het bijna onhaalbaar dat het college van burgemeester en schepenen akte neemt van de melding, waarna de bekendmaking nog dient te gebeuren.  Om die reden zal de omgevingsambtenaar akte nemen van deze specifieke meldingen, waarna het college van burgemeester en schepenen op de hoogte zal worden gebracht via een kennisname.

Gezien de overige meldingen dienen afgerond te worden binnen 30 dagen, zal het, over het algemeen, haalbaar zijn dat het college van burgemeester en schepenen akte neemt van deze meldingen en dat deze vervolgens binnen termijn bekend gemaakt worden.

Wanneer deze termijn voor deze meldingen toch uitzonderlijk niet haalbaar blijkt, bv. in een verlofperiode, zal de omgevingsambtenaar akte nemen van de melding, waarna deze aktename ter kennisname op de agenda van het college van burgemeester en schepenen zal worden gebracht.  Op deze manier zullen stilzwijgende aktenames voorkomen worden.