Op 17 september 2020 besliste de stuurgroep De Wijers, waarin de gemeente Zonhoven als partner vertegenwoordigd is, om een aanvraag in te dienen voor een erkenning als landschapspark. Het gaat hierbij over de kwaliteit van het gebied en het toekennen van een label met bijhorende financiële ondersteuning voor het landschapspark, niet over wettelijke restricties. In overleg met de partners werd daarna gewerkt aan het verscherpen van de doelstellingen en ambities enerzijds en het detecteren van kansen en uitdagingen voor De Wijers voor de volgende jaren. Deze werden goedgekeurd tijdens de vergadering van de stuurgroep De Wijers van 20 oktober 2020.
De verdere uitbouw van nationale en landschapsparken werd op 19 april 2021 voorgesteld door minister Demir en minister Matthias Diependaele. Men streeft naar 3 bijkomende Nationale parken in Vlaanderen en 3 Landschapsparken die aan strenge criteria moeten voldoen:
• omvang minstens 10 000 ha
• samenhang
• aandeel landschappelijk erfgoed minstens 35%
• aandeel open ruimte minstens 70 %
• coalitie op maat van het gebied
• aandeel natuur minstens 15%
• hoge mate verwevenheid landbouw - natuur
• uniciteit / uniek verhaal
De Wijers voldoet aan alle criteria, behalve voor erfgoed.
Ondertussen werden door de stuurgroep ook de strategische lijnen vast gelegd:
• Water in balans voor een sterke topnatuur, een maximale biodiversiteit, een betere klimaatadaptatie, een betere levering van ecosysteemdiensten, een mooie De Wijers voor iedereen, …
• Wijeridentiteit als motor in alles wat we doen in en voor De Wijers en dit op vlak van internationale uitstraling, erfgoed, het beleven van De Wijers, …
• Sterk verbinden: inwoners, bezoekers, zachte mobiliteit, natuur, … iedereen De Wijers
• Sterk partnerschap voor een welvarende regio op alle vlakken.
Ondertussen heeft de Vlaamse overheid een FAQ n.a.v. de Nationale Parken en Landschapsparken opgesteld (zie in volgende link: Landschapsparken Vlaanderen (vlm.be)).
De titel ‘Landschapspark’ of ‘Nationaal Park’ is in eerste instantie een prestigieus label dat een gebied aantrekkelijk maakt voor bezoekers, bewoners en beleidsmakers. Het statuut brengt een dynamiek op gang die kan fungeren als motor voor de regionale ontwikkeling, o.a. op vlak van werkgelegenheid, toeristische recreatieve ontwikkeling, investeringen allerhande etc. Daarnaast opent het label veel deuren naar andere subsidiekanalen.
De toekenning van een parklabel gaat gepaard met een structurele ondersteuning van de werking vanuit de Vlaamse overheid voor 80% van de middelen als en wellicht als volgt:
- een jaarlijkse structurele ondersteuning voor de loonkosten t.b.v. 3 VTE vast en maximaal 1 VTE variabel
- 100.000 euro voor werkingskosten
- een hefboombudget voor investeringen van 200.000 euro.
Geschat wordt dat alle partners samen jaarlijks ca. 100 000 zal moeten bijdragen, als we het label behalen vanaf 2023. Maar deze zijn al voor een groot deel gedekt door onze jaarlijkse bijdrage aan de werkgroep communicatie van De Wijers. Die bedraagt nu € 9.000 in MJP000572 maar kan dus licht verhoogd worden, volgens de huidige voorwaarden, met maximaal ca. € 2.000.
Bij het aanvraagdossier voor erkenning als landschapspark moet ook een engagementsverklaring van alle partners toegevoegd worden. Vermits er nog geen financiële verbintenis aangegaan wordt, volstaat in dit stadium een principiële goedkeuring vanuit het CBS (zie FAQ – pagina 5 – punt 2.4). Gezien de structurele ondersteuning die wij vanuit de Vlaamse overheid krijgen via de erkenning als landschapspark, sta ik achter deze aanvraag voor erkenning als landschapspark.
Het college van burgemeester en schepenen gaat akkoord om een aanvraag tot erkenning als landschapspark voor De Wijers en keurt de engagementsverklaring goed.