2022_CBS_00024 - Campagne vergroening/ontharding - Goedkeuring

Context

Vanuit stadsontwikkeling is er de wens om een campagne uit te rollen rond ontharding, vergroening, ..., met daarbij de focus op groene voortuinen.

In samenwerking met de dienst Communicatie werd deze nota uitgewerkt.

De laatste jaren blijkt dat meer en meer voortuinen verhard worden, met kiezel, klinkers, kunstgras, enz.  Het gaat daarbij vaak niet om de strikt noodzakelijke verhardingen, zoals looppaden en inritten, in veel gevallen gaat het om een verharding van 90 tot 100% in de voortuin.  Bij uitbreiding is het opvallend dat ook zij- en achtertuinen een steeds grotere verhardingsgraad kennen (door bijgebouwen, zwembaden, terrassen, kunstgras,...).  De tendens waarbij oudere inwoners hun (voor-)tuinen verharden in functie van minder onderhoud is reeds langer gekend.  Echter worden ook bij recent vergunde woningen (nieuwbouw en verbouwde woningen, eengezins- en meergezinswoningen) de verhardingen vaak niet uitgevoerd conform de vergunningen, maar wordt er in werkelijkheid een (veel) grotere oppervlakte aan verhardingen aangelegd, zowel op privé als op openbaar domein.

Dit is een gevaarlijke trend en dit om volgende redenen:

• afgedichte bodems verliezen vrijwel al hun functies, waardoor de bodemkwaliteit vermindert;
• de meeste verhardingen zijn niet waterdoorlatend waardoor verhardingen het regenwater versneld afvoeren en hierdoor de waterproblematiek in de hand werken;
• verharding absorbeert hitte en straalt deze terug uit, waardoor de temperatuur sterk verhoogt in verharde omgevingen;
• een verharde (voor-) tuin is een (voor-) tuin zonder beplanting.  Beplanting zorgt voor een grotere biodiversiteit, een aangenamere leefomgeving, meer luchtkwaliteit,...

Ook hebben deze versteende tuinen een impact op het typische karakter van Zonhoven.  Zonhoven is een groene gemeente en is mede hierdoor aantrekkelijk.  Dit beeld dienen we zoveel mogelijk te behouden en te beschermen.

Het plaatsen van dergelijke verhardingen is vergunningsplichtig.  Bij percelen met niet-vergunde verhardingen in de voortuin is er in principe sprake van een bouwmisdrijf.  Het is van belang in te zetten op sensibilisering.  Zo worden burgers niet enkel bewust gemaakt van de wetgeving, maar vooral van de impact van verhardingen.

De gemeente Zonhoven is, in samenwerking met Fluvius, bezig met de opmaak van een hemelwaterplan.  Het voorkomen van verhardingen en het ontharden zullen als acties worden opgenomen in dit plan.  Door een sensibiliseringsactie wordt de burger alvast voorbereid op stappen die in de toekomst door de gemeente, net zoals door Vlaanderen, genomen zullen worden.  

De gemeente tracht reeds het goede voorbeeld te geven, denk aan de ingroening van het dorpshart, de knip met ontharding tussen Pleinstraat en Industrieweg, enz.  De verschillende betrokken gemeentelijke diensten, Stadsontwikkeling, Patrimonium, Milieu, Mobiliteit en Facilitair Management streven in de verschillende projecten zoveel mogelijk naar minimale verharding en maximale ingroening.

De campagne kan hierdoor gekaderd worden in een groter verhaal.  Gezien de steeds groter wordende waterproblematiek en de groeiende oppervlakte aan verhardingen, is het belangrijk zo snel mogelijk actie te ondernemen.

Voorstel dienst

De afdeling stelt voor om, samen met de dienst Communicatie, in maart 2022 een campagne uit te rollen, op het moment dat burgers na de winter weer actief worden in hun tuinen.

De actie zal er niet enkel naar streven de burger te sensibiliseren, maar ook om de burger te laten participeren.  Het is niet de bedoeling belerend met de vinger te wijzen, maar wel om een 'wij-'verhaal te brengen waarbij we samen, burger en gemeente, streven naar een groene gemeente.  De actie zal bestaan uit verschillende aspecten:

• Magazine: in maart 2022 wordt, via postbedeling, een campagnemagazine verdeeld in Zonhoven.  Er wordt geopteerd voor een apart magazine, enerzijds omwille van de timing, anderzijds omwille van het feit dat het magazine op deze manier alle aandacht zal krijgen. Er wordt gekozen voor 8 pagina's, dit zal voldoende zijn om alle informatie te brengen en geeft meer een magazine-gevoel dan 2 of 4 pagina's (wat eerder als een flyer beschouwd wordt en zo sneller in de vuilbak belandt).  Het streven is de actie op deze manier in de picture te brengen en alle informatie zo rechtstreeks naar de burger te brengen.  Dit via een visueel aangenaam en vlot leesbaar magazine.  Om dit te verzekeren zal er samengewerkt worden met een externe copywriter.  In dit tijdschrift worden o.a. volgende aspecten opgenomen (de concrete inhoud dient verder bepaald te worden):
  • een infographic die visueel de negatieve impact van verhardingen weergeeft;
  • voorbeelden waarbij wordt aangetoond dat ook de gemeente inzet op vergroening en ontharding;
  • een interview met een bekende Vlaming en/of Zonhovenaar, of met een specialist ter zake.  Op deze manier zal de boodschap breder getrokken worden dan louter een boodschap vanuit de gemeente en zal het tijdschrift aantrekkelijker worden voor een breed publiek;
  • voorbeelden van Zonhovense groene voortuinen;
  • focus op betrokkenheid en herkenbaarheid (de burger aan het woord laten, de burger mee laten zoeken naar openbaar domein dat onthard kan worden,...);
  • een 'how to' - hoe pak je het praktisch aan als je wil ontharden?;
  • ...
• Campagnebeeld: er zal een campagnebeeld worden ontworpen.  Dit beeld wordt gebruikt in het magazine, maar ook voor andere media.  Dit campagnebeeld zal bovendien na de campagne verder gebruikt worden door de gemeente, bij gerelateerde acties.
• Signalisatieborden gemeente: er worden signalisatieborden gemaakt, met daarop het campagnebeeld.  Bij elk werk dat de gemeente uitvoert en dat kadert in ontharding of vergroening, worden deze borden bevestigd aan de werfhekken/nadarhekken.  Zo wordt het voor de burger visueel duidelijk dat ook de gemeente inzet op vergroening en verharding.  Een alternatief is signalisatieborden te voorzien die ook na de werken nog enige tijd op de ontharde/vergroende locatie kunnen blijven staan.  Dit kan interessant zijn bij werken van korte duur.  Deze piste dient verder bekeken te worden.
• Signalisatiebordjes burger: er worden signalisatiebordjes gemaakt die door burgers aangevraagd kunnen worden.  Burgers die beschikken over een (voldoende) groene voortuin, dragen bij aan een groen Zonhoven.  Ze worden mede ambassadeur van de campagne en kunnen een signalisatiebordje aanvragen dat ze in hun voortuin kunnen plaatsen.  Op die manier wordt de boodschap verder verspreid en laten we de burger mee anticiperen.  De concrete krijtlijnen rond het aanvragen van een dergelijk signalisatiebordje moeten nog worden vastgelegd.
• Website, social media,...: de campagne zal verder bekend gemaakt worden via de gebruikelijke kanalen.

Budget

Volgende kosten worden geraamd:

• Campagnemagazine, 8 blz, incl. leverkosten: 3190,20€
• Infographic: 538,45€
• Copywriter (8 blz): 1.035€
• Research en afname interview: 230€
• Campagnebeeld: 224€
• Afgeleide campagnebeeld (bordjes, borden, LED-scherm): 2 x 71,50€ = 143€
• Signalisatieborden gemeentelijke projecten, formaat A1, uitgevoerd in dibond met 4 gaatjes en kleurendruk (9 stuks): 245€
• Signalisatiebordjes burger, formaat A4 (100 stuks): 357€
• TOTAAL: 5.962,65€

Tenslotte enkele voorbeelden van andere gemeenten/projecten om bovenstaande aspecten te illustreren:

• magazine van de stad Leuven (pdf in bijlage);
• website campagne 'Hier dringt het door' van de stad Leuven: https://leuven.be/hierdringthetdoor;
• bordje van vzw Velt (Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren) dat leden in hun tuin of achter hun raam kunnen plaatsen (in bijlage);
• een voorbeeld van een infographic.