2023_CBS_00799 - Standpunt datum afgifte definitieve (omgevings-)vergunning (i.f.v. o.a. werkwijze berekening verval verkavelingen) - Principiële Goedkeuring

Feiten

De afgiftedatum van een definitieve (omgevings-)vergunning is een belangrijke datum in functie van (omgevings-)vergunningen, al dan niet voor het verkavelen van gronden.  In de wetgeving en in de rechtspraak blijkt deze datum niet eenduidig gedefinieerd te worden.  De door de dienst tot nu toe gehanteerde datum, namelijk de datum waarop het college van burgemeester en schepenen een beslissing neemt in vergunningsdossiers, blijkt betwistbaar.

Context

De wetgeving zegt het volgende aangaande omgevingsvergunningen voor het verkavelen van gronden:

De vervaltermijnen voor omgevingsvergunningen voor het verkavelen van gronden zijn afhankelijk of er in de omgevingsvergunning nieuwe wegen worden voorzien of bestaande gemeentewegen worden gewijzigd.

De omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden, waarbij geen nieuwe wegen worden aangelegd of bestaande gemeentewegen worden gewijzigd, verbreed of opgeheven vervalt automatisch (artikel 102 § 1 lid 1 OVD):

• 5 jaar na de afgifte van de definitieve omgevingsvergunning, wanneer minder dan 1/3de van de kavels werd verkocht, verhuurd, erfpacht of opstal op werd gevestigd. Uitgegaan wordt van de datum van registratie van de overeenkomsten;
• 10 jaar na de afgifte van de definitieve omgevingsvergunning, wanneer minder dan 2/3de van de kavels niet werd verkocht, verhuurd, erfpacht of opstal gevestigd, uitgaande van de datum van registratie van deze overeenkomsten.

De omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden, waarbij wél nieuwe wegen worden aangelegd of bestaande gemeentewegen worden gewijzigd, verbreed of opgeheven vervalt automatisch als (artikel 102 § 2 lid 1 OVD):

• 5 jaar na de afgifte van de definitieve omgevingsvergunning, wanneer de onmiddellijk uit te voeren lasten niet zijn opgeleverd of de nodige waarborgen voor de uitvoering van deze lasten niet zijn verschaft;
• 10 jaar na de afgifte van de definitieve omgevingsvergunning, wanneer minder dan 1/3e van de kavels werd verkocht, verhuurd, erfpacht of opstal op werd gevestigd. Uitgegaan wordt van de datum van registratie van de overeenkomsten;
• 15 jaar na de afgifte van de definitieve omgevingsvergunning, wanneer minder dan 2/3e van de kavels niet werd verkocht, verhuurd, erfpacht of opstal gevestigd, uitgaande van de datum van registratie van deze overeenkomsten.

Met de verkoop wordt gelijkgesteld:

• de nalatenschapsverdeling en de schenking, met slechts 1 kavel per deelgenoot of begunstigde (artikel 102 § 1 lid 2 en 3 OVD);
• de tijdige bebouwing door de verkavelaar conform de omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden (artikel 102 § 1 lid 2 en 3 OVD).

Om te beoordelen wanneer een verkavelingsvergunning vervallen is, is de datum van de afgifte van de definitieve omgevingsvergunning met andere woorden essentieel.

Ook bij een (omgevings-)vergunning voor stedenbouwkundige handelingen is deze datum van belang.  Deze bepaalt immers ook het verval van deze vergunningen. 

Het Decreet betreffende de omgevingsvergunning vermeldt immers dat de omgevingsvergunning van rechtswege vervalt in elk van de volgende gevallen (artikel 99 §1 OVD):

• als de verwezenlijking van de vergunde stedenbouwkundige handelingen niet wordt gestart binnen de twee jaar na het verlenen van de definitieve omgevingsvergunning;
• als het uitvoeren van de vergunde stedenbouwkundige handelingen meer dan drie opeenvolgende jaren wordt onderbroken;
• als de vergunde gebouwen niet winddicht zijn binnen vijf jaar na het verlenen van de definitieve omgevingsvergunning;
• als de exploitatie van de vergunde activiteit of inrichting niet binnen vijf jaar na het verlenen van de definitieve omgevingsvergunning aanvangt;
• als de kleinhandelsactiviteiten niet binnen de vijf jaar na het verlenen van de definitieve omgevingsvergunning aanvangen.

Argumentatie

Een definitieve beslissing is een beslissing waartegen geen georganiseerd administratief beroep meer kan worden ingesteld, dit is 35 dagen na aanplakking van de bekendmakingsaffiche.  Ook in het omgevingsloket wordt een vergunning pas definitief na deze 35 dagen.  

De omgevingsvergunning is op gemeentelijk niveau in werking getreden op 1 januari 2018.  

Tot op heden werd binnen de gemeente Zonhoven als afgiftedatum van de definitieve (verkavelings-)vergunning de datum gehanteerd waarop het college van burgemeester en schepenen de beslissing tot vergunnen heeft genomen.

De vervalregeling van het omgevingsvergunningendecreet is echter van toepassing op alle nog geldige stedenbouwkundige vergunningen en verkavelingsvergunningen, zo blijkt uit de informatie te lezen op de website van het Departement Omgeving. Het omgevingsdecreet is immers van toepassing geworden op deze vergunningen en er werd niet in een specifieke overgangsbepaling voorzien om het verval van stedenbouwkundige vergunningen anders of specifiek te regelen.

Voorstel van de dienst

Het voorstel van de dienst is, gezien bovenstaande argumentatie, om vanaf heden als afgiftedatum de dag na 35 dagen na aanplakking van de bekendmakingsaffiche te hanteren in plaats van de collegedatum, en dat voor alle verkavelings- en stedenbouwkundige vergunningen.  En voor de omgevingsvergunningen (al dan niet voor het verkavelen van gronden) de datum waarop de vergunning door het omgevingsloket als definitief wordt beschouwd.

Deze werkwijze brengt enkele nadelen met zich mee:

• Bij omgevingsdossiers zijn via het omgevingsloket alle data raadpleegbaar.  Bij oudere dossiers zal de datum van aanplakking van de affiche niet altijd gekend zijn.
• Af en toe laat een vergunninghouder na de datum van aanplakking van affiche in te geven in het omgevingsloket.  Het omgevingsloket stuurt hiervoor automatisch 3 herinneringsmails, erna wordt de publicatie van de beslissing verwijderd van het omgevingsloket.  Dit houdt in dat een affiche af ten toe laattijdig wordt aangeplakt en niet binnen de termijn van orde van 10 dagen.  Bij een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen benadeelt dit voornamelijk de vergunninghouder, gezien hij/zij niet kan starten met de werken.  Bij een omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden (of verkavelingsvergunning) zou dit als gevolg hebben dat de vervaltermijn verlengd wordt, wat niet de bedoeling kan zijn.  Gezien de termijn van aanplakking van 10 dagen een termijn van orde is, zou de vergunninghouder hiervan misbruik kunnen maken door te wachten met de aanplakking van de affiche om op die manier de vervaltermijn te verlengen.

De dienst stelt voor bij omgevingsdossiers steeds de datum te hanteren waarop de beslissing als definitief wordt geregistreerd door het omgevingsloket.  Dit is namelijk de datum die door het omgevingsloket als officieel wordt beschouwd.   De dienst wenst er evenwel op te wijzen dat misbruik, door het laattijdig aanplakken van de affiche, hierdoor niet kan worden tegengegaan.

Bij eerdere dossiers (stedenbouwkundige vergunningen en verkavelingsvergunningen) zal de datum van de dag na 35 dagen na aanplakking worden gehanteerd. Ook hier kan een laattijdige aanplakking de vervaltermijn verschuiven.

Bij eerdere dossiers (stedenbouwkundige vergunningen en verkavelingsvergunningen) zal, bij het ontbreken van de gegevens tot aanplakking, aangenomen worden dat de vervaltermijn van de vergunning begint te lopen 30 dagen nadat de vergunning werd verleend door het college van burgemeester en schepenen.  (zie hiervoor het arrest van de Raad voor Vergunningsbetwistingen d.d. 23/02/2023 met arrestnummer A-2223-0583, gevoegd in bijlage)